ÇOCUKLARDA BAŞ AĞRISI
BEBEKLERDE BURUN TIKANIKLIĞI
25 Şubat 2021
COVİD 19 VE D VİTAMİNİ
29 Mayıs 2021
Baş ağrısı, çocuklarda sık rastlanan yakınmalardan biridir. Yapılan çalışmalarda ilkokul çocuklarının yaklaşık yarıya yakınında zaman zaman baş ağrısı yakınması olduğu görülmüştür. Bu oran ergenlik döneminde daha da artmaktadır.
Çocukluk dönemi baş ağrısı genelde anne-babalarda kaygı yaratsa da bu baş ağrılarının çoğunluğu tehlikeli olmayan hastalıklara bağlıdır.

Çocukluk Dönemi Baş Ağrılarının Sebepleri Nelerdir?

A-) Primer baş ağrısı sendromları (herhangi bir organik hastalığın olmağı durumlar)

Bu grupta baş ağrısına neden olabilecek bir organik hastalık yoktur. Yapılan tetkikler normaldir.
Çocuklarda sık görülen primer baş ağrısı sendromları;
Migren
Gerilim tipi baş ağrısı
Küme baş ağrısı
Kronik günlük baş ağrıları

Migren başarısı;

Orta veya ağır şiddetlidir ve çocuğun günlük aktiviteleri bozar.
Süresi 2 ile 72 saat arasında değişir.
Zonklayıcı tarzda ve başın tek tarafında yerleşim gösterir.
Ağrı ile birlikte; bulantı, kusma, karın ağrısı olabilir.
Ağrı sırasında fotofobi (ışık hassasiyeti) ve/veya fonofobi (ses hassiyeti) vardır.
Ağrı rutin fiziksel aktivite ile artar, istirahat ve uyku ile azalır.

Gerilim tipi baş ağrısı

Hafif veya orta şiddette bir ağrıdır.
Süresi 30 dk ile birkaç gün arasında değişir.
Sıkıştırıcı tarzda ve genellikle çift taraflı ağrı olur.
Nadiren fotofobi (ışık hassasiyeti) ve/veya fonofobi (ses hassiyeti) eşlik edebilir.

Küme baş ağrısı

Çok şiddetli baş ağrısı atakları olur.
Genelde 3 saatten daha kısa sürer.
Hemen hemen daima tek taraflı olur ve çoğunlukla frontal-periorbital bölgede (alında, göz çevresinde) görülür.
Genellikle aynı tarafta konjunktival hiperemi (gözde kızarıklık), göz yaşı artışı ve burun akıntısı gibi otonomik bulguların eşlik eder.

Kronik günlük baş ağrısı

En az 3 aydır devam eden, 1 ayda en az 15 kez tekrarlayan, günde en az 4 saat kadar süren ve yapılan tüm tetkiklerle organik bir nedenin saptanamadığı baş ağrısı sendromudur.
B-) Sekonder baş ağrısı (altta yatan başka hastalığa bağlı)
Bu çocuklarda baş ağrısına neden olan bir hastalık, bir patoloji vardır.
En sık nedenleri;
Üst solunum yolu enfeksiyonları (grip, boğaz ve kulak enfeksiyonu, sinüzit, rinit vb.)
Diş ve dişeti sorunları
Akut ateşli hastalıklar
Menenjit ve ensefalit (beyin ve beyin zarı iltihabı)
Hidrosefali (beyin etrafındaki sıvının aşırı artması)
İntrakranial hemoraji (beyi kanaması)
Kafa travması
Beyin tümörü
Hipertansiyon ( Sanılanın aksine çocuklarda da tansiyon hastalığı olabilir!)

Baş Ağrısı Olan Her Çocukta Beyin Filmi (Tomografi/MR) Çekilmeli mi?

Baş ağrısı olan çocuklarda; öykü ve fizik muayenede intrakranial patoloji (kafa içinde bir hastalık) düşündüren anormal bir şikayet veya bulgu yoksa beyin görüntülemeye gerek yoktur. Aşağıdaki şikayet veya bulgulardan herhangi biri varsa beyin filmi çekilmelidir.

İntrakranial patoloji (kafa içinde bir hastalık) düşündüren şikayetler;
Uykudan uyandıran veya uyanırken oluşan baş ağrısı, uyanırken fışkırır tarzda kusma
Çok ani başlangıçlı şiddetli baş ağrısı
Ağrı ile birlikte denge bozukluğu, anormal göz hareketleri gibi başka şikayetlerin olması
Baş ağrısının zamanla giderek artması
Baş ağrısının sıklık ve şiddetinde ani artış olması
Oksipital (başın arkasında, ense kökünde) baş ağrısı
Tekrarlayan lokalize(hep aynı yerde olan) baş ağrısı
İlaç kullanılmasına rağmen baş ağrısının düzelmemesi
Hastanın yaşının 3 yaşından küçük olması
İntrakranial patoloji (kafa içinde bir hastalık) düşündüren bulgular;
Anormal nörolojik muayene bulguları
Papil ödemi (gözdibinde ödem) veya retinal hemoraji (göz kanaması)
Vücut ölçülerindeki ani değişikliklikler
Ense sertliği
Kafada travma bulgusu
Kranial üfürüm
Nörokütanöz sendromları düşündüren deri lezyonları

Baş ağrılarının tedavisi var mıdır?

Sekonder (altta yatan başka hastalığa bağlı) baş ağrılarında tedavi; nedene yöneliktir, baş ağrısına neden olan hastalık tedavi edilir.
Primer baş ağrısı sendromlarında tedavi; hastanın durumuna göre, akut atak tedavisi ve profilaktik (koruyucu/önleyici) tedavi olarak planlanır.

Akut atak tedavisi;
Davranış tedavisi;
Sessiz ve karanlık bir odada dinlenme veya uyuma,
Farmakolojik (ilaçla) tedavi;
Analjezik (ağrı kesici) ilaçlar (ibuprofen, paracetemol) ancak haftada 1-2 kereden fazla analjezik kullanılmamalıdır.
Migren spesifik ilaçlar (triptanlar (imigran), dihidroergotamin (migranal))
Antiemetik (bulantı/kusma önleyici) ilaçlar (klorpromazin, ondansetron)

Profilaktik (koruyucu/önleyici) tedavi;

Hangi durumlarda profilaktik (koruyucu/önleyici) tedavi başlanır:
Ayda 3 kezden fazla tekrarlayan ve / veya yaşam kalitesinin bozulduğu ağrı varsa,
Akut tedavilerin yetersiz kaldığı veya kontrendike olduğu durumlarda,
Aşırı analjezik kullanma riski bulunan durumlarda profilaktik tedavilere başlanmalıdır.

Davranış tedavisi;
Çocuk ve ailenin eğitimi
Günlük tutulması
Tetikleyici faktörlerden kaçınmak
Diyet düzenlemesi
Bol sıvı alması
Düzenli uyku
Günlük egzersiz (20-30 dk)

Farmakolojik (ilaçla) tedavi;
Migren; propranolol, flunarizin, amitriptilin, sodyum valproat, topiramat, siproheptadin, riboflavin,
Gerilim tipi baş ağrısı; amitriptilin, topiramat
Küme baş ağrısı; verapamil, topiramat

Non-farmakolojik yaklaşımlar;
Akupunktur
Hipnoz
Masaj
Psikoterapi

Ancak çocukluk çağı baş ağrılarında yaşam tarzı değişiklikleri ve beslenme daha önemlidir. Özellikle migrenli çocuklarda uyku düzenine dikkat edilmelidir. Açık havada düzenli egzersiz yapmak, dengeli beslenmek, hazır gıdalardan kaçınmak da baş ağrılarını azaltıcı etkiye sahiptir. Ayrıca bazı çocuklarda baş ağrıları belirli gıdalarla tetiklenebilir. Bu tip gıdalar varsa kullanılmaması baş ağrısını durdurabilir. Stresle ilişkili baş ağrısı çeken çocuklarda psikolojik tedaviler, biyogeribildirim gibi gevşeme yöntemleri de alternatif tedaviler olarak kullanılabilir.
Sağlıklı ve mutlu günler

Uzm. Dr. Dündar YAYKIRAN

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı


Daha Detaylı bilgi için;
Doktorumuz Uzm. Dr. Dündar Yaykıran’a
randevu oluşturabilirsiniz.